'' kıymet '' sözcüğü

Arapça kökenlidir.

Kök harfleri (ق و م) Sözlüklerde (قَامَ - يَقُومُ - قَوْمٌ) olarak geçer.

Bu kökten dilimize geçmiş olan sözcükler: kavim, ikamet, ikametgâh, istikamet, kayme, kayyum, kıvam, kıyam, kıyamet, kıymet, makam, mukavemet, takvim, kavmiyet, akvam, kamet

Bu kökün temel anlamları:

• ayağa kalkmak, doğrulmak

• sabit kalmak, sabitlemek

• düzeltmek, uygun hale getirmek

• görev yerine getirmek, iş üstlenmek

• kararlı olmak

  
  

** Bu kökün çekirdek anlamında, ''kendiliğinden, hiç bir dış etki olmadan, kendisinde var olan'' anlamları vardır. Başkası tarafından ayağa kaldırılan veya düzeltilen şeyler için أَقَامَهُ غَيْرُهُ kullanılmaktadır.

(ikâme-t) إِقَامَة : devam ettirmek, sabitleme, yerleşme, yerleştirmek

(kıyâm) قِيَام : ayağa kalkmak, ayakta durmak, bir işe kalkışmak

(kıyamet) قِيَامَة: insanın bir çırpıda ayağa kalkması.

(kıymet) قيمة: bir şeyin sabit, tutarlı, yerleşik karşılığı. Varlığını, ayakta durmasını sağlayan karşılık, bedel, anlam. Bir malın değeri, bir şeyin yerine koyulan değer.

(makâm) مَقَام: hem mastar, mekan ve zaman ismidir. hem kıyam yapılan yerin ismi, hem kıyamın zamanı için kullanılır. Ayağa kalkmak, ayakta durulan yer, ayakta durulan zaman. Oturulan yer, durulan yer.

(kıvâm) قِوَام: bir şeyin kendisiyle ayakta durduğu, sabitleştiği, denge sağladığı, bir şeyin ortası, düzeni ve nizamı. Bir şeyi veya kişiyi en sağlıklı noktada ayakta durdurmak.

(kayyum) قيوم: kendisi ayakta duran ve diğerlerini de ayakta tutan

(kayyim) قيّم: başkasının menfaatine iş yapan, çelişki ve tutarsızlıktan koruyan, kendisi dışındakini tamamlayıp onu mükemmel yapan

(kavim) قَوْم : bir şeyi, yürürlükte bulundurmak, devam ettirmek, onun unutulmamasını sağlamak amacıyla toplanan, hedef ve amaç birlikleri olan topluluk

(takvim) تَقْوِيم: doğrultmak, düzeltmek, yetiştirmek, öğretmek, eğitmek

(kaime) قائمه: masa, karyola ve hayvanın ayağı

(istikamet) اِسْتِقَامَة: düz bir çizgi üzerinde olan yol